Spring naar inhoud

Hoe kan een ID-wallet jongeren meer grip geven op het delen van hun persoonlijke energiedata?

Context van de opdracht

De overheid digitaliseert in hoog tempo. Met een ID-wallet kunnen inwoners gegevens zoals hun inkomen, diploma’s en adres veilig en selectief delen. Dat betekent minder administratieve lasten, meer regie voor inwoners en efficiëntere, proactieve dienstverlening. Maar die belofte komt alleen uit als de ID-wallet veilig, begrijpelijk en inclusief is. In de praktijk digitaliseren we sneller dan mensen kunnen meekomen. Complexe systemen, beperkte digitale vaardigheden en administratieve druk versterken elkaar, met uitsluiting als gevolg. Digitale inclusie is daarom een voorwaarde voor succesvolle digitale overheidsdienstverlening. 

De leerwerkplaats Inclusieve ID-wallets 

De Hanze heeft sinds september 2026 een leerwerkplaats waar studenten met praktijkpartners werken aan de ontwikkeling van inclusieve ID-wallets. In deze leerwerkplaats kijken we vanuit het perspectief van digitale inclusie naar de ontwikkeling van de ID-wallet. We onderscheiden praktijkvraagstukken langs drie pijlers, elk met een algemene onderzoeksvraag: 

  • Pijler 1: Organisatie & implementatie – Hoe kan de ID-wallet organisatorisch en strategisch succesvol worden ingevoerd binnen overheid en mkb? 
  • Pijler 2: Gebruiker & interfaces – Hoe moet de ID-wallet worden ontworpen zodat deze door zoveel mogelijk inwoners zelfstandig kan worden gebruikt voor overheidsdienstverlening? 
  • Pijler 3: Adoptie & ondersteuning – Wat is nodig om vertrouwen, acceptatie en daadwerkelijk gebruik van de ID-wallet te stimuleren bij inwoners? 

In de leerwerkplaats werken we aan concrete use cases, zoals het inkomensdomein en de aanvraag van de energietoeslag. Regelingen voor inkomensondersteuning worden vaak minder gebruikt dan bedoeld, mede door een ingewikkeld (digitaal) aanvraagproces. We onderzoeken hoe een ID-wallet zulke aanvragen eenvoudiger en inclusiever kan maken. 

In de leerwerkplaats werken we samen met Het Normo, de gemeenten Groningen en Nijmegen, ICTU, Rabobank en Ver.iD. De gemeente Nijmegen is landelijk een voorloper in het gebruik van ID-wallets. Inwoners kunnen daar al een ID-wallet gebruiken voor digitale overheidsdienstverlening. In de proeftuin ID-wallet werkt Nijmegen samen met verschillende partijen aan uiteenlopende pilots. Zo doet de gemeente praktijkervaring op die direct bruikbaar is voor de leerwerkplaats. Zie: www.id-wallets.nl. 

Opdracht

Binnen Pijler 2: Gebruiker & interfaces onderzoeken we hoe ID-wallets zo ontworpen kunnen worden dat gebruikers er op een begrijpelijke, veilige en gebruiksvriendelijke manier mee kunnen werken. Daarbij is het belangrijk dat gebruikers begrijpen welke gegevens zij delen, met wie en waarvoor. Ook moeten zij zelf de controle houden over hun persoonlijke gegevens en de toestemming die zij daarvoor geven. 

In deze opdracht staat het delen van persoonlijke energiedata door jongeren centraal. Denk bijvoorbeeld aan gegevens over energieverbruik die via een energieleverancier of andere dienstverlener worden gedeeld. Om deze gegevens te kunnen delen, moeten gebruikers toestemming geven. Maar begrijpen jongeren voldoende waar ze toestemming voor geven? En ervaren zij voldoende controle over hun gegevens? 

Een ID-wallet biedt mogelijk meer mogelijkheden om toestemming te geven en te beheren dan de huidige manier waarop dit bijvoorbeeld via DigiD gebeurt. Maar maakt dat voor gebruikers ook daadwerkelijk verschil? 

De centrale vraag is (2.4): 

In hoeverre ondersteunt een ID-wallet jongeren beter dan DigiD bij het geven en beheren van toestemming voor het delen van persoonlijke energiedata, op het gebied van vertrouwen, begrip, controle en gebruiksgemak? 

Als student CMD (Communication & Multimedia Design) onderzoek je hoe jongeren het geven en beheren van toestemming ervaren en hoe de gebruikerservaring van een ID-wallet hierin verbeterd kan worden. Je vergelijkt de mogelijkheden van een ID-wallet met DigiD en onderzoekt wat jongeren nodig hebben om met vertrouwen en begrip toestemming te kunnen geven en beheren. Daarbij kijk je bijvoorbeeld naar de gebruiksvriendelijkheid, informatievoorziening, interactie en vormgeving van de interface. 

Algemene informatie
Eindproduct Ontwerpgericht onderzoeksrapport / design paper met een vergelijking tussen ID-wallet en DigiD vanuit het perspectief van jongeren, en een getest prototype van een toestemmingsflow voor het delen van energiedata
Standplaats Digital Society Hub, Hanze
Betrokken partijen Associate lectoraat Digitale Geletterdheid en Inclusie

Digital Society Hub

Het Normo, gemeenten Groningen en Nijmegen, ICTU, Rabobank, Ver.iD
Contact Arnout Ponsioen (associate lectoraat Digitale Geletterdheid en Inclusie): a.ponsioen@pl.hanze.nl of Bjarne van der Laan (Projectleider Digital Society Hub): b.k.van.der.laan@pl.hanze.nl
Begeleiding Harro Leupen, Matthijs Smit

Arnout Ponsioen, Madelon van Oostrom
Bijzonderheden Studenten van verschillende opleidingen werken aan uiteenlopende praktijkvragen binnen alle drie de pijlers van de leerwerkplaats Inclusieve ID-wallets. Alle studenten en vertegenwoordigers van betrokken organisaties maken deel uit van een grotere learning community. Deze komt periodiek bijeen voor kennisdeling en inspiratie, zowel tijdens de uitvoering van het onderzoek als bij de eindpresentaties. Deelname aan deze bijeenkomsten is verplicht.

Solliciteren op vacature DSH

Ben je geïnteresseerd in deze vacature en wil je direct solliciteren? Vul dan het formulier hieronder in: