Spring naar inhoud

Hoe maken we ID-wallets toegankelijk en bruikbaar voor inwoners met een licht verstandelijke beperking?

Context van de opdracht

De overheid digitaliseert in hoog tempo. Met een ID-wallet kunnen inwoners gegevens zoals hun inkomen, diploma’s en adres veilig en selectief delen. Dat betekent minder administratieve lasten, meer regie voor inwoners en efficiëntere, proactieve dienstverlening. Maar die belofte komt alleen uit als de ID-wallet veilig, begrijpelijk en inclusief is. In de praktijk digitaliseren we sneller dan mensen kunnen meekomen. Complexe systemen, beperkte digitale vaardigheden en administratieve druk versterken elkaar, met uitsluiting als gevolg. Digitale inclusie is daarom een voorwaarde voor succesvolle digitale overheidsdienstverlening. 

De leerwerkplaats Inclusieve ID-wallets 

De Hanze heeft sinds september 2026 een leerwerkplaats waar studenten met praktijkpartners werken aan de ontwikkeling van inclusieve ID-wallets. In deze leerwerkplaats kijken we vanuit het perspectief van digitale inclusie naar de ontwikkeling van de ID-wallet. We onderscheiden praktijkvraagstukken langs drie pijlers, elk met een algemene onderzoeksvraag: 

  • Pijler 1: Organisatie & implementatie – Hoe kan de ID-wallet organisatorisch en strategisch succesvol worden ingevoerd binnen overheid en mkb? 
  • Pijler 2: Gebruiker & interfaces – Hoe moet de ID-wallet worden ontworpen zodat deze door zoveel mogelijk inwoners zelfstandig kan worden gebruikt voor overheidsdienstverlening? 
  • Pijler 3: Adoptie & ondersteuning – Wat is nodig om vertrouwen, acceptatie en daadwerkelijk gebruik van de ID-wallet te stimuleren bij inwoners? 

In de leerwerkplaats werken we aan concrete use cases, zoals het inkomensdomein en de aanvraag van de energietoeslag. Regelingen voor inkomensondersteuning worden vaak minder gebruikt dan bedoeld, mede door een ingewikkeld (digitaal) aanvraagproces. We onderzoeken hoe een ID-wallet zulke aanvragen eenvoudiger en inclusiever kan maken. 

In de leerwerkplaats werken we samen met Het Normo, de gemeenten Groningen en Nijmegen, ICTU, Rabobank en Ver.iD. De gemeente Nijmegen is landelijk een voorloper in het gebruik van ID-wallets. Inwoners kunnen daar al een ID-wallet gebruiken voor digitale overheidsdienstverlening. In de proeftuin ID-wallet werkt Nijmegen samen met verschillende partijen aan uiteenlopende pilots. Zo doet de gemeente praktijkervaring op die direct bruikbaar is voor de leerwerkplaats. Zie: www.id-wallets.nl. 

Opdracht

Binnen Pijler 2: Gebruiker & interfaces onderzoeken we hoe ID-wallets zo ontworpen en ingericht kunnen worden dat zoveel mogelijk inwoners deze zelfstandig kunnen gebruiken. Daarbij is het belangrijk om rekening te houden met de verschillende behoeften, mogelijkheden en ervaringen van gebruikers. Niet iedereen vindt het vanzelfsprekend om digitale toepassingen te begrijpen en te gebruiken. 

Voor inwoners met een licht verstandelijke beperking (LVB) kan het gebruik van een ID-wallet extra uitdagingen met zich meebrengen. Zij kunnen bijvoorbeeld moeite hebben met het begrijpen, verwerken en toepassen van informatie. Dit kan het gebruik van digitale diensten ingewikkeld maken. Tegelijkertijd kan een ID-wallet juist voordelen bieden, bijvoorbeeld doordat gegevens eenvoudiger gedeeld kunnen worden en bepaalde dienstverleningsprocessen toegankelijker worden. 

Maar welke meerwaarde kan een ID-wallet bieden voor inwoners met LVB? Welke drempels ervaren zij bij het zelfstandig gebruiken ervan? En hoe kunnen we ervoor zorgen dat de ID-wallet aansluit bij hun behoeften en mogelijkheden? 

De centrale vraag is (2.2): 

Welke meerwaarde biedt de ID-wallet voor inwoners met LVB, welke drempels ervaren zij om een ID-wallet zelfstandig te kunnen en willen gebruiken, en hoe kunnen die drempels worden weggenomen? 

Als student Social Work of Toegepaste Psychologie onderzoek je hoe inwoners met LVB de ID-wallet ervaren en wat zij nodig hebben om deze zelfstandig en met vertrouwen te kunnen gebruiken. Je verdiept je in hun behoeften, ervaringen en mogelijkheden en onderzoekt welke factoren het gebruik stimuleren of juist belemmeren. Daarbij kijk je bijvoorbeeld naar begrijpelijkheid, gebruiksgemak, vertrouwen, digitale vaardigheden en de behoefte aan ondersteuning. 

Algemene informatie
Eindproduct Ontwerpgericht onderzoeksrapport met inzicht in de meerwaarde van en drempels bij ID-wallets voor inwoners met LVB, en concrete ontwerp- en ondersteuningsaanbevelingen.
Standplaats Digital Society Hub, Hanze
Betrokken partijen Associate lectoraat Digitale Geletterdheid en Inclusie

Digital Society Hub

Het Normo, gemeenten Groningen en Nijmegen, ICTU, Rabobank, Ver.iD
Contact Arnout Ponsioen (associate lectoraat Digitale Geletterdheid en Inclusie): a.ponsioen@pl.hanze.nl of Bjarne van der Laan (Projectleider Digital Society Hub): b.k.van.der.laan@pl.hanze.nl
Begeleiding Harro Leupen, Matthijs Smit

Arnout Ponsioen, Madelon van Oostrom
Bijzonderheden Studenten van verschillende opleidingen werken aan uiteenlopende praktijkvragen binnen alle drie de pijlers van de leerwerkplaats Inclusieve ID-wallets. Alle studenten en vertegenwoordigers van betrokken organisaties maken deel uit van een grotere learning community. Deze komt periodiek bijeen voor kennisdeling en inspiratie, zowel tijdens de uitvoering van het onderzoek als bij de eindpresentaties. Deelname aan deze bijeenkomsten is verplicht.

Solliciteren op vacature DSH

Ben je geïnteresseerd in deze vacature en wil je direct solliciteren? Vul dan het formulier hieronder in: