Spring naar inhoud

Hoe ondersteunen we jongeren met verminderde digitale vaardigheden bij het gebruik van ID-wallets?

Context van de opdracht

De overheid digitaliseert in hoog tempo. Met een ID-wallet kunnen inwoners gegevens zoals hun inkomen, diploma’s en adres veilig en selectief delen. Dat betekent minder administratieve lasten, meer regie voor inwoners en efficiëntere, proactieve dienstverlening. Maar die belofte komt alleen uit als de ID-wallet veilig, begrijpelijk en inclusief is. In de praktijk digitaliseren we sneller dan mensen kunnen meekomen. Complexe systemen, beperkte digitale vaardigheden en administratieve druk versterken elkaar, met uitsluiting als gevolg. Digitale inclusie is daarom een voorwaarde voor succesvolle digitale overheidsdienstverlening. 

De leerwerkplaats Inclusieve ID-wallets 

De Hanze heeft sinds september 2026 een leerwerkplaats waar studenten met praktijkpartners werken aan de ontwikkeling van inclusieve ID-wallets. In deze leerwerkplaats kijken we vanuit het perspectief van digitale inclusie naar de ontwikkeling van de ID-wallet. We onderscheiden praktijkvraagstukken langs drie pijlers, elk met een algemene onderzoeksvraag: 

  • Pijler 1: Organisatie & implementatie – Hoe kan de ID-wallet organisatorisch en strategisch succesvol worden ingevoerd binnen overheid en mkb? 
  • Pijler 2: Gebruiker & interfaces – Hoe moet de ID-wallet worden ontworpen zodat deze door zoveel mogelijk inwoners zelfstandig kan worden gebruikt voor overheidsdienstverlening? 
  • Pijler 3: Adoptie & ondersteuning – Wat is nodig om vertrouwen, acceptatie en daadwerkelijk gebruik van de ID-wallet te stimuleren bij inwoners? 

In de leerwerkplaats werken we aan concrete use cases, zoals het inkomensdomein en de aanvraag van de energietoeslag. Regelingen voor inkomensondersteuning worden vaak minder gebruikt dan bedoeld, mede door een ingewikkeld (digitaal) aanvraagproces. We onderzoeken hoe een ID-wallet zulke aanvragen eenvoudiger en inclusiever kan maken. 

In de leerwerkplaats werken we samen met Het Normo, de gemeenten Groningen en Nijmegen, ICTU, Rabobank en Ver.iD. De gemeente Nijmegen is landelijk een voorloper in het gebruik van ID-wallets. Inwoners kunnen daar al een ID-wallet gebruiken voor digitale overheidsdienstverlening. In de proeftuin ID-wallet werkt Nijmegen samen met verschillende partijen aan uiteenlopende pilots. Zo doet de gemeente praktijkervaring op die direct bruikbaar is voor de leerwerkplaats. Zie: www.id-wallets.nl. 

Opdracht

Binnen Pijler 3: Adoptie & ondersteuning onderzoeken we wat nodig is om vertrouwen, acceptatie en daadwerkelijk gebruik van ID-wallets te stimuleren. De introductie van ID-wallets kan de dienstverlening van gemeenten veranderen. Inwoners kunnen hiermee bijvoorbeeld gegevens delen bij het aanvragen van werk- en inkomensvoorzieningen. Maar niet iedereen kan of wil vanzelfsprekend met deze digitale toepassing werken. 

Vooral jongere inwoners met verminderde digitale vaardigheden kunnen hierbij tegen problemen aanlopen. Sommige jongeren hebben moeite met digitale formulieren, het begrijpen van informatie of het uitvoeren van online handelingen. Wat gebeurt er wanneer gemeenten het gebruik van een ID-wallet stimuleren of zelfs verplicht stellen bij aanvragen voor werk- en inkomensvoorzieningen? Welke ondersteuning hebben deze jongeren dan nodig en hoe voorkomen we dat zij buiten de dienstverlening vallen? 

De centrale vraag is (3.2): 

Hoe verandert de behoefte aan communicatie, begeleiding en alternatieve dienstverlening wanneer gemeenten jongere inwoners met verminderde digitale vaardigheden vrijwillig of verplicht gebruik laten maken van een ID-wallet bij aanvragen voor werk- en inkomensvoorzieningen? 

Als student Communicatie, Toegepaste Psychologie of Social Work onderzoek je hoe jongere inwoners met verminderde digitale vaardigheden het gebruik van ID-wallets ervaren en welke ondersteuning zij nodig hebben. Je brengt hun behoeften, ervaringen en mogelijke knelpunten in kaart. Daarbij kijk je bijvoorbeeld naar begrijpelijke communicatie, vertrouwen, digitale zelfredzaamheid, persoonlijke begeleiding en de beschikbaarheid van alternatieve manieren om gemeentelijke voorzieningen aan te vragen. 

Algemene informatie
Eindproduct Onderzoeksrapport met inzicht in de ervaringen en ondersteuningsbehoeften van jongeren met verminderde digitale vaardigheden bij vrijwillig en verplicht gebruik van een ID-wallet, en een onderbouwd advies voor gemeenten over communicatie, begeleiding en alternatieve dienstverlening
Standplaats Digital Society Hub, Hanze
Betrokken partijen Associate lectoraat Digitale Geletterdheid en Inclusie

Digital Society Hub

Het Normo, gemeenten Groningen en Nijmegen, ICTU, Rabobank, Ver.iD
Contact Arnout Ponsioen (associate lectoraat Digitale Geletterdheid en Inclusie): a.ponsioen@pl.hanze.nl of Bjarne van der Laan (Projectleider Digital Society Hub): b.k.van.der.laan@pl.hanze.nl
Begeleiding Harro Leupen, Matthijs Smit

Arnout Ponsioen, Madelon van Oostrom
Bijzonderheden Studenten van verschillende opleidingen werken aan uiteenlopende praktijkvragen binnen alle drie de pijlers van de leerwerkplaats Inclusieve ID-wallets. Alle studenten en vertegenwoordigers van betrokken organisaties maken deel uit van een grotere learning community. Deze komt periodiek bijeen voor kennisdeling en inspiratie, zowel tijdens de uitvoering van het onderzoek als bij de eindpresentaties. Deelname aan deze bijeenkomsten is verplicht.

Solliciteren op vacature DSH

Ben je geïnteresseerd in deze vacature en wil je direct solliciteren? Vul dan het formulier hieronder in: