Spring naar inhoud

Hoe verminderen we digitale angst en wantrouwen onder Syrische asielzoekers en statushouders?

Context van de opdracht

De overheid digitaliseert in hoog tempo. Met een ID-wallet kunnen inwoners gegevens zoals hun inkomen, diploma’s en adres veilig en selectief delen. Dat betekent minder administratieve lasten, meer regie voor inwoners en efficiëntere, proactieve dienstverlening. Maar die belofte komt alleen uit als de ID-wallet veilig, begrijpelijk en inclusief is. In de praktijk digitaliseren we sneller dan mensen kunnen meekomen. Complexe systemen, beperkte digitale vaardigheden en administratieve druk versterken elkaar, met uitsluiting als gevolg. Digitale inclusie is daarom een voorwaarde voor succesvolle digitale overheidsdienstverlening. 

De leerwerkplaats Inclusieve ID-wallets 

De Hanze heeft sinds september 2026 een leerwerkplaats waar studenten met praktijkpartners werken aan de ontwikkeling van inclusieve ID-wallets. In deze leerwerkplaats kijken we vanuit het perspectief van digitale inclusie naar de ontwikkeling van de ID-wallet. We onderscheiden praktijkvraagstukken langs drie pijlers, elk met een algemene onderzoeksvraag: 

  • Pijler 1: Organisatie & implementatie – Hoe kan de ID-wallet organisatorisch en strategisch succesvol worden ingevoerd binnen overheid en mkb? 
  • Pijler 2: Gebruiker & interfaces – Hoe moet de ID-wallet worden ontworpen zodat deze door zoveel mogelijk inwoners zelfstandig kan worden gebruikt voor overheidsdienstverlening? 
  • Pijler 3: Adoptie & ondersteuning – Wat is nodig om vertrouwen, acceptatie en daadwerkelijk gebruik van de ID-wallet te stimuleren bij inwoners? 

In de leerwerkplaats werken we aan concrete use cases, zoals het inkomensdomein en de aanvraag van de energietoeslag. Regelingen voor inkomensondersteuning worden vaak minder gebruikt dan bedoeld, mede door een ingewikkeld (digitaal) aanvraagproces. We onderzoeken hoe een ID-wallet zulke aanvragen eenvoudiger en inclusiever kan maken. 

In de leerwerkplaats werken we samen met Het Normo, de gemeenten Groningen en Nijmegen, ICTU, Rabobank en Ver.iD. De gemeente Nijmegen is landelijk een voorloper in het gebruik van ID-wallets. Inwoners kunnen daar al een ID-wallet gebruiken voor digitale overheidsdienstverlening. In de proeftuin ID-wallet werkt Nijmegen samen met verschillende partijen aan uiteenlopende pilots. Zo doet de gemeente praktijkervaring op die direct bruikbaar is voor de leerwerkplaats. Zie: www.id-wallets.nl. 

Opdracht

Binnen Pijler 3: Adoptie & ondersteuning onderzoeken we wat nodig is om vertrouwen, acceptatie en daadwerkelijk gebruik van ID-wallets te stimuleren. Een nieuwe digitale toepassing kan veel mogelijkheden bieden, maar mensen moeten zich ook veilig en vertrouwd voelen om deze te gebruiken. Dat is niet voor iedereen vanzelfsprekend. 

Voor Syrische asielzoekers en statushouders kunnen digitale toepassingen en het delen van persoonlijke gegevens extra gevoelig liggen. Ervaringen uit het verleden, zorgen over privacy en mogelijke controle door overheden kunnen invloed hebben op hoe zij digitale technologie ervaren. Ook kunnen onzekerheid over de werking van digitale diensten, taalbarrières en beperkte ervaring met bepaalde toepassingen een rol spelen. 

Maar waar komt deze digitale angst en dit wantrouwen vandaan? Welke ervaringen, overtuigingen en zorgen spelen een rol? En wat is nodig om het vertrouwen in digitale toepassingen, zoals ID-wallets, te vergroten? 

De centrale vraag is (3.1b): 

Wat zijn de belangrijkste bronnen van digitale angst en digitaal wantrouwen onder Syrische asielzoekers en statushouders, en wat is nodig om deze angst en dit wantrouwen te verminderen? 

Als student Toegepaste Psychologie onderzoek je welke psychologische en sociale factoren invloed hebben op de manier waarop Syrische asielzoekers en statushouders digitale technologie ervaren en vertrouwen. Je brengt hun ervaringen, zorgen en behoeften in kaart en onderzoekt welke factoren digitale angst en wantrouwen versterken of juist verminderen. Daarbij kijk je bijvoorbeeld naar vertrouwen, risicoperceptie, privacybeleving, eerdere ervaringen, beeldvorming en de invloed van sociale omgeving en informatievoorziening. 

Algemene informatie
Eindproduct Onderzoeksrapport met inzicht in de belangrijkste bronnen van digitale angst en wantrouwen onder Syrische asielzoekers en statushouders, en een onderbouwd voorstel voor interventies die het vertrouwen in digitale toepassingen zoals ID-wallets vergroten
Standplaats Digital Society Hub, Hanze
Betrokken partijen Associate lectoraat Digitale Geletterdheid en Inclusie

Digital Society Hub

Het Normo, gemeenten Groningen en Nijmegen, ICTU, Rabobank, Ver.iD
Contact Arnout Ponsioen (associate lectoraat Digitale Geletterdheid en Inclusie): a.ponsioen@pl.hanze.nl of Bjarne van der Laan (Projectleider Digital Society Hub): b.k.van.der.laan@pl.hanze.nl
Begeleiding Harro Leupen, Matthijs Smit

Arnout Ponsioen, Madelon van Oostrom
Bijzonderheden Studenten van verschillende opleidingen werken aan uiteenlopende praktijkvragen binnen alle drie de pijlers van de leerwerkplaats Inclusieve ID-wallets. Alle studenten en vertegenwoordigers van betrokken organisaties maken deel uit van een grotere learning community. Deze komt periodiek bijeen voor kennisdeling en inspiratie, zowel tijdens de uitvoering van het onderzoek als bij de eindpresentaties. Deelname aan deze bijeenkomsten is verplicht.

Solliciteren op vacature DSH

Ben je geïnteresseerd in deze vacature en wil je direct solliciteren? Vul dan het formulier hieronder in: