Spring naar inhoud

Hoe ziet de gemeentelijke hulp- en ondersteuningsstructuur van de toekomst eruit?

Context van de opdracht

De overheid digitaliseert in hoog tempo. Met een ID-wallet kunnen inwoners gegevens zoals hun inkomen, diploma’s en adres veilig en selectief delen. Dat betekent minder administratieve lasten, meer regie voor inwoners en efficiëntere, proactieve dienstverlening. Maar die belofte komt alleen uit als de ID-wallet veilig, begrijpelijk en inclusief is. In de praktijk digitaliseren we sneller dan mensen kunnen meekomen. Complexe systemen, beperkte digitale vaardigheden en administratieve druk versterken elkaar, met uitsluiting als gevolg. Digitale inclusie is daarom een voorwaarde voor succesvolle digitale overheidsdienstverlening. 

De leerwerkplaats Inclusieve ID-wallets 

De Hanze heeft sinds september 2026 een leerwerkplaats waar studenten met praktijkpartners werken aan de ontwikkeling van inclusieve ID-wallets. In deze leerwerkplaats kijken we vanuit het perspectief van digitale inclusie naar de ontwikkeling van de ID-wallet. We onderscheiden praktijkvraagstukken langs drie pijlers, elk met een algemene onderzoeksvraag: 

  • Pijler 1: Organisatie & implementatie – Hoe kan de ID-wallet organisatorisch en strategisch succesvol worden ingevoerd binnen overheid en mkb? 
  • Pijler 2: Gebruiker & interfaces – Hoe moet de ID-wallet worden ontworpen zodat deze door zoveel mogelijk inwoners zelfstandig kan worden gebruikt voor overheidsdienstverlening? 
  • Pijler 3: Adoptie & ondersteuning – Wat is nodig om vertrouwen, acceptatie en daadwerkelijk gebruik van de ID-wallet te stimuleren bij inwoners? 

In de leerwerkplaats werken we aan concrete use cases, zoals het inkomensdomein en de aanvraag van de energietoeslag. Regelingen voor inkomensondersteuning worden vaak minder gebruikt dan bedoeld, mede door een ingewikkeld (digitaal) aanvraagproces. We onderzoeken hoe een ID-wallet zulke aanvragen eenvoudiger en inclusiever kan maken. 

In de leerwerkplaats werken we samen met Het Normo, de gemeenten Groningen en Nijmegen, ICTU, Rabobank en Ver.iD. De gemeente Nijmegen is landelijk een voorloper in het gebruik van ID-wallets. Inwoners kunnen daar al een ID-wallet gebruiken voor digitale overheidsdienstverlening. In de proeftuin ID-wallet werkt Nijmegen samen met verschillende partijen aan uiteenlopende pilots. Zo doet de gemeente praktijkervaring op die direct bruikbaar is voor de leerwerkplaats. Zie: www.id-wallets.nl. 

Opdracht

Binnen Pijler 3: Adoptie & ondersteuning onderzoeken we wat nodig is om ervoor te zorgen dat inwoners nieuwe digitale toepassingen kunnen en willen gebruiken. De gemeentelijke dienstverlening verandert: digitale ID-wallets, agentic AI en proactieve dienstverlening krijgen een steeds grotere rol. Deze ontwikkelingen bieden kansen om publieke diensten toegankelijker, persoonlijker en efficiënter te maken. Tegelijkertijd roepen ze nieuwe vragen op over ondersteuning, vertrouwen, privacy en digitale inclusie. 

Niet iedere inwoner kan of wil zelfstandig gebruikmaken van digitale dienstverlening. Sommige inwoners hebben behoefte aan uitleg of persoonlijke begeleiding, terwijl anderen juist geholpen kunnen worden met proactieve ondersteuning of slimme digitale assistenten. Gemeenten moeten daarom nadenken over hoe hun hulp- en ondersteuningsstructuur meebeweegt met deze ontwikkelingen. 

Maar hoe ziet die ondersteuning er in de toekomst uit? Welke rol spelen digitale toepassingen en AI, en wanneer blijft menselijke ondersteuning nodig? En hoe kunnen verschillende vormen van ondersteuning goed op elkaar aansluiten? 

De centrale vraag is: 

Hoe moet de gemeentelijke hulp- en ondersteuningsstructuur van de toekomst worden ingericht in een dienstverleningsomgeving waarin digitale ID-wallets, agentic AI en proactieve dienstverlening een steeds grotere rol spelen, zodat inwoners op een toegankelijke, inclusieve en betrouwbare manier gebruik kunnen maken van publieke diensten? 

Als student HBO-ICT of CMD onderzoek je hoe technologie kan bijdragen aan een toekomstbestendige gemeentelijke hulp- en ondersteuningsstructuur. Je brengt in kaart welke behoeften inwoners hebben, welke rol digitale ID-wallets, agentic AI en proactieve dienstverlening daarin kunnen spelen en hoe verschillende systemen en ondersteuningsvormen met elkaar kunnen samenwerken. Daarbij kijk je bijvoorbeeld naar systeemintegratie, gegevensuitwisseling, digitale toegankelijkheid, privacy, informatiebeveiliging en de rolverdeling tussen digitale en menselijke ondersteuning. 

Algemene informatie
Eindproduct Ontwerpgericht onderzoeksrapport / design paper met een architectuurschets of functioneel en technisch ontwerp van een toekomstbestendige ondersteuningsstructuur, waarin digitale ID-wallets, agentic AI, proactieve dienstverlening en menselijke ondersteuning op elkaar aansluiten, eventueel uitgewerkt in een prototype
Standplaats Digital Society Hub, Hanze
Betrokken partijen Associate lectoraat Digitale Geletterdheid en Inclusie

Digital Society Hub

Het Normo, gemeenten Groningen en Nijmegen, ICTU, Rabobank, Ver.iD
Contact Arnout Ponsioen (associate lectoraat Digitale Geletterdheid en Inclusie): a.ponsioen@pl.hanze.nl of Bjarne van der Laan (Projectleider Digital Society Hub): b.k.van.der.laan@pl.hanze.nl
Begeleiding Harro Leupen, Matthijs Smit

Arnout Ponsioen, Madelon van Oostrom
Bijzonderheden Studenten van verschillende opleidingen werken aan uiteenlopende praktijkvragen binnen alle drie de pijlers van de leerwerkplaats Inclusieve ID-wallets. Alle studenten en vertegenwoordigers van betrokken organisaties maken deel uit van een grotere learning community. Deze komt periodiek bijeen voor kennisdeling en inspiratie, zowel tijdens de uitvoering van het onderzoek als bij de eindpresentaties. Deelname aan deze bijeenkomsten is verplicht.

Solliciteren op vacature DSH

Ben je geïnteresseerd in deze vacature en wil je direct solliciteren? Vul dan het formulier hieronder in: